Praktijk in de kijker: 'Lezen is plezier voor iedereen’ van bibliotheek Ranst

Hoe kunnen we het leesplezier van jongeren en volwassenen vergroten? Het is een thema dat veel organisaties aanzet tot creatieve en innovatieve projecten waarmee ze bijdragen aan een brede leescultuur. In deze reeks zoomt Iedereen Leest in op leesbevorderingsinitiatieven die navolging verdienen en die andere organisaties kunnen inspireren om gelijkaardige projecten op te zetten.

door Katrien Elen
© Michiel Devijver en Iedereen Leest

Via speelse vertelmiddagen het leesplezier stimuleren en de sociale inclusie bevorderen, dat is het opzet van ‘Lezen is plezier voor iedereen’, een project van bibliotheek Ranst. Hiervoor werkt de bibliotheek samen met De Verhalenweverij, een vzw die met boeken aan de slag gaat bij kwetsbare doelgroepen, én met Fedasil opvangcentrum voor asielzoekers in Broechem.

Samenwerking asielcentrum

De bib van Ranst heeft ruime ervaring met het organiseren van activiteiten die het leesplezier van kinderen bevorderen - van Boekstart tot leesgroepen van de Leesjury. Ook voor een asielcentrum kan de bibliotheek een waardevolle partner zijn, en zo ontstond ‘Lezen is plezier voor iedereen.’ Met dit project wil de bib kinderen van diverse sociale achtergronden samenbrengen op tweewekelijkse voorleessessies - omkaderd door De Verhalenweverij - om zo onder meer de sociale cohesie te bevorderen.
 

(De tekst gaat verder onder de afbeelding.)

© Michiel Devijver en Iedereen Leest


Om een diverse groep kinderen te bereiken, ging de bib een samenwerking aan met Fedasil opvangcentrum voor asielzoekers in Broechem. Sommige van de kinderen daar zijn nog maar een paar maand in België en spreken beperkt Nederlands, anderen wonen al een paar jaar in het asielcentrum.

Brede lokale werving

© Simon Bequoye en Iedereen Leest

Daarnaast maakte de bib ook de kinderen uit de gemeente warm om deel te nemen. Zo tourde De Verhalenweverij tijdens de zomervakantie langs de vier deeldorpen en ging ze bij het begin van het schooljaar voorlezen op de zeven lagere scholen van Ranst. Voor die teasers gebruikte De Verhalenweverij een bakfiets met daarop een kamishibai, een verteltheater. Om inclusief te werken en een zo breed mogelijk publiek te bereiken nam de bib ook contact op met het OCMW en de vzw Wereld-Delen. Om mensen in kansarmoede proberen te bereiken, zijn lokale en sociale partners noodzakelijk.
 

In de bib en in het asielcentrum

De voorleessessies vonden twee keer per maand plaats, telkens één keer in het asielcentrum en één keer in de bib. Gemiddeld namen er aan elke sessie zo’n 16-tal kinderen deel. In het asielcentrum waren dat - met uitzondering van de sessie met illustrator Ingrid Godon - enkel kinderen van het centrum. ‘Voor kinderen uit de gemeente bleek die drempel te hoog,’ zegt Saskia Vercauteren van de bib van Ranst. ‘Bovendien was de toegang tot het asielcentrum omwille van Covid-19 lange tijd beperkt tot de vrijwilligers.’

“Voor de kinderen van het asielcentrum is zo’n bezoek aan de bibliotheek een echte uitstap. Ze stonden dan ook te springen om mee te mogen.”

In de bib zat de mix wel goed, meestal was de verhouding ongeveer fifty-fifty: acht kinderen uit het asielcentrum, en acht uit Ranst. Gitt Smans van De Verhalenweverij: ‘Voor de kinderen van het asielcentrum is zo’n bezoek aan de bibliotheek een echte uitstap. Ze stonden dan ook te springen om mee te mogen.’ Oorspronkelijk was het de bedoeling dat de kinderen van het asielcentrum met de fiets zouden komen, maar dat bleek praktisch niet haalbaar. Ze kwamen dus met de minibus, waardoor er in de bib telkens maximum acht kinderen van het asielcentrum aanwezig waren. ‘Objectief gezien was dat perfect’, zegt Saskia van de bib. 'In de praktijk viel wel op dat de twee groepen zich tijdens de activiteit minder snel mengden.'

Voorleessessies met vaste structuur

Iedere twee weken vond er een voorleessessie plaats - in totaal ging het om dertien sessies. Die verliepen altijd volgens hetzelfde stramien. Gitt: ‘Met behulp van icoontjes legden we aan het begin van de sessie telkens ons programma uit. Zo’n vaste structuur is precies wat deze doelgroep nodig heeft.’ Vóór de pauze werd er voorgelezen voor de ganse groep met behulp van de kamishibai. Daarna werd er verder (voor)gelezen in een viertal kleine groepjes uit een select aanbod kinderboeken. Voor elk groepje was er een vrijwilliger van De Verhalenweverij voorzien.  Omdat niet alle kinderen Nederlands kunnen lezen, zaten er altijd ook wat woordeloze prentenboeken in het aanbod.
 

(De tekst gaat verder onder de afbeelding.)

© Michiel Devijver en Iedereen Leest


Na de pauze - met een drankje en een koekje - was er een creatieve verwerkingsopdracht, vaak met een thematische link naar de gelezen boeken: zelf een kamishibaiplaat maken rond een woord dat ze leuk vonden, verhalendobbelstenen knutselen, fruitgezichtjes maken, figuurtjes knippen uit tijdschriften … Daarnaast kwamen ook auteur Asma Ould Aissa en illustrator Ingrid Godon langs voor een voorleessessie. Op de laatste samenkomst mochten de kinderen zelf voorlezen met de kamishibais, in een taal naar keuze.

Terugblik

“In het asielcentrum ligt de focus op huiswerk maken, rond lezen is er niet zo veel te doen. Dit voorleesproject droeg daar toe bij.”

De verschillende partijen blikken tevreden terug op het project. ‘De kinderen van het asielcentrum komen doorgaans maar weinig in contact met boeken,’ zegt Saskia. ‘Het voorlezen helpt hen ook om hun woordenschat uit te breiden.’ Shams, de vaste begeleider vanuit het asielcentrum bevestigt dit: ‘In het asielcentrum ligt de focus op huiswerk maken, rond lezen is er niet zo veel te doen. Dit project droeg daar toe bij.’ Gitt: ‘We voelden ook dat het project werd gedragen door het asielcentrum. Positief was dat er met Shams een vaste begeleider meekwam die gemotiveerd was voor het project. Dat zorgde voor continuïteit.’

Natuurlijk zijn er ook een aantal verbeterpunten. Zo was het voor de kinderen uit het asielcentrum soms moeilijk om zich langer te concentreren. Begeleider Shams: ‘Er was veel (inter)actie, maar naar mijn gevoel mochten de activiteiten af en toe nog een beetje speelser zijn.’ Dat beaamt ook Gitt van Verhalenweverij: 'In het asielcentrum namen sommige kinderen maar deel aan een stukje van de activiteit. Als ze het niet meer leuk vonden, mochten ze vertrekken. Sommige kinderen kwamen bijvoorbeeld enkel naar het verhaal luisteren en waren dan weer weg. De aanpak is zachter dan op school, maar ik heb het gevoel dat deze jongeren dat nodig hebben. Niemand wordt bovendien verplicht om mee te doen. De begeleider gaat gewoon langs om alle kinderen uit te nodigen.’

(De tekst gaat verder onder de afbeelding.)

© Simon Bequoye en Iedereen Leest


Van de vrijwilligers vergt dit wel wat flexibiliteit. Gitt: ‘Soms is het taalniveau van de groep zwakker dan gedacht of is de juiste aandacht er niet, dan moet je durven schakelen. Bij de vrijwilligers hamer ik er altijd op dat ze zich goed moeten voorbereiden maar dat ze ook bereid moeten zijn om die voorbereiding los te laten.’

Het effect van dit project is voorlopig moeilijk meetbaar. ‘Ik heb wel het gevoel dat de kinderen van het asielcentrum zich thuis zijn gaan voelen in de bib,’ zegt Saskia. ‘De drempel om de bibmedewerkers aan te spreken is laag.’ Gitt illustreert de impact graag met een anekdote: ‘Met De Verhalenweverij komen wij regelmatig in het asielcentrum. Daar ontmoette ik een jongen die altijd heel uitbundig mee deed. Tijdens een van de teasers kwam ik hem tegen op school. Toen ik hem aansprak, zei zijn leerkracht: ‘Die jongen kan niet praten. Op school zegt hij nooit iets.’ Ze was verbaasd dat ik hem op een andere manier kende. Achteraf nam hij deel aan de voorleessessies in de bib. Ook daar bleek hij zich genoeg op zijn gemak te voelen om zichzelf te zijn. Dat is voor mij het grootste compliment.'

“Een jongen die tijdens het project altijd heel uitbundig mee deed, nam achteraf deel aan de voorleessessies in de bib. Ook daar bleek hij zich genoeg op zijn gemak te voelen om zichzelf te zijn. Dat is het grootste compliment.”

De bibliotheek plande in het najaar van 2022 al een vervolg op dit project. Ze wil wel meer werken rond meertalig voorlezen met kamishibai. ‘Daar hebben we op ingezet tijdens de laatste sessie van het pilootproject’ zegt Saskia van de bib. ‘Maar niet alle kinderen die verschillende talen spreken, kunnen ze ook lezen. Daar zouden we bijvoorbeeld ouders voor kunnen inschakelen.’ Ook hoopt de bib in de toekomst de drempel om kinderen uit de gemeente de activiteiten in het asielcentrum te laten bijwonen, te verlagen. Na een eerste voorleessessie in het opvangcentrum tijdens schooljaar 2022-2023 is de bib alvast positief. Dit keer namen er wel enkele kinderen uit Ranst deel. Speelt de bekendheid van het project hierbij een rol? Bij de bib hebben ze er voorlopig nog het raden naar, maar is men alvast verheugd over deze evolutie.

Tips om nog inclusiever te werken

 

  • Werk samen met een partnerorganisatie - zoals het asielcentrum - als je inclusief wilt werken.
  • Laat het project lang genoeg lopen zodat het aan bekendheid wint en de drempel lager wordt om deel te nemen.
  • Organiseer zowel activiteiten in de bib als bij de partnerorganisatie. Dat werkt drempelverlagend in twee richtingen.
  • Bereid je goed voor maar sta er ook voor open om de voorbereiding aan de kant te laten en in te spelen op de noden en behoeften van het moment.
  • Transport kan een moeilijkheid zijn bij kansengroepen. Denk samen met de partner na hoe je hierin tegemoet kan komen.
  • Zorg voor continuïteit door middel van vaste begeleiders en deelnemers. Dit bevordert de interactie.

(Bekijk onderaan de fotoreportage.)

© Simon Bequoye en Iedereen Leest

Voor de realisatie van dit project deden de bibliotheek van Ranst en partners beroep op subsidies voor leesbevordering van Literatuur Vlaanderen. Ook het vervolgproject werd onder een nieuwe aanvraag goedgekeurd. Wil je met jouw organisatie ook een leesbevorderingsproject opzetten? Lees het reglement en de indienvoorwaarden. Je vindt er ook meer info over de samenwerking met Iedereen Leest.


Hoe kunnen we kinderen en volwassenen meer, beter of anders toeleiden naar lezen? Hoe kunnen we wie weinig of niet in contact komt met verhalen laten proeven van leesplezier? In deze reeks zoomt Iedereen Leest in op initiatieven die door hun laagdrempelige karakter anderen kunnen inspireren.


Deel dit artikel:

Contact
Kennismedewerker onderzoek, impact en beleid
Mis niets van Iedereen Leest